Qisqacha mazmuni
Protokol generalizatsiyalashgan xavotir buzilishini biror vaziyat yoki obyekt bilan cheklanmagan, uzoq davom etuvchi va nazorat qilish qiyin bo‘lgan xavotir sifatida ta’riflaydi. Tashvish hayotning turli sohalarini qamrab oladi, mavjud vaziyatga nomutanosib bo‘ladi va kamida olti oy davom etadi. U jahldorlik, ortiqcha hushyorlik, diqqat va uyqu qiyinchiliklari, mushak tarangligi, og‘riqlar, yurak urishining tezlashishi, terlash, bosh aylanishi va boshqa vegetativ belgilar bilan kechishi mumkin.
Tashxis xavotirning davomiyligi, mazmuni, boshqariluvchanligi va kundalik hayot, ish hamda munosabatlarga ta’sirini baholashga asoslanadi. Stresslar, depressiya, bipolyar yoki posttravmatik buzilishlar, psixoaktiv moddalar va somatik kasalliklar aniqlashtiriladi. Buzilish vahima, fobiya, obsesif-kompulsiv va kayfiyat buzilishlaridan, shuningdek endokrin, nevrologik va yurak-qon tomir kasalliklaridan farqlanadi. Hamilton xavotir shkalasi va GAD-7 og‘irlik hamda dinamikani o‘lchashga yordam beradi, ammo klinik tashxis o‘rnini bosmaydi. Tahlil va instrumental tekshiruvlarning asosiy vazifasi boshqa sabablarni istisno qilishdir.
Asosiy yondashuv psixoterapiya bilan individual tanlangan farmakoterapiyani birlashtiradi. Protokol birinchi qator strategiyalari sifatida SSRI, SNRI yoki pregabalinni ko‘rib chiqadi; qaramlik xavfi bo‘lgan vositalar qisqa muddat va ehtiyotkorlik bilan qo‘llanadi. Kognitiv-xulqiy terapiya noaniqlikka toqatsizlik, xavotirli qarashlar, qochish va muammo yechish ko‘nikmalariga qaratiladi. Relaksatsiya, biologik qayta aloqa, dinamik va qo‘llab-quvvatlovchi terapiya ham qo‘llanishi mumkin. Samara, nojo‘ya ta’sirlar, suitsidal xavf va davoga rioya qilish kuzatiladi; davoni bekor qilish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi. Reabilitatsiya ijtimoiy va kasbiy faoliyat, uyqu va sog‘lom turmushni qo‘llab-quvvatlaydi. Bu hujjat sharhi, individual tavsiya emas.