Qisqacha mazmuni
Protokol intellektual rivojlanish buzilishlarini ko‘rib chiqadi va hujjatda qabul qilingan yengil, o‘rta, og‘ir hamda chuqur darajalar bo‘yicha tasnifni keltiradi. Tashxis faqat bitta IQ ko‘rsatkichiga asoslanmaydi; umumiy intellektual rivojlanish, kognitiv kamchilikning tuzilishi, adaptiv xulq va kundalik muhitda mustaqil faoliyat yuritish imkoniyati birgalikda baholanadi. Yoshga bog‘liq rivojlanish dinamikasi, ehtimoliy etiologik omillar, hamroh ruhiy, nevrologik va somatik holatlar hamda ijtimoiy sharoitlar hisobga olinadi.
Tekshiruv rivojlanish anamnezi, psixiatrik va psixologik baholash, xotira, diqqat, tafakkur, hissiy-irodaviy soha, muloqot va amaliy ko‘nikmalarni o‘rganishni qamrab oladi. Somatik va nevrologik ko‘rik, pediatr maslahati, intellekt va adaptatsiyani baholovchi standartlashtirilgan usullar nazarda tutilgan. Rivojlanish nuqsonlari, ko‘plab disembriogenez belgilari yoki tegishli oilaviy anamnez mavjud bo‘lsa, genetik maslahat ko‘rib chiqiladi. Laborator va instrumental tekshiruvlar asosan sababni aniqlashtirish va differensial tashxis uchun xizmat qiladi; klinik ko‘rsatmasiz odatiy neyrovizualizatsiya tashxisni tasdiqlovchi asosiy usul sifatida qaralmaydi.
Hujjatda uzluksiz abilitatsiya, korreksion-pedagogik ish, xulqiy va psixologik usullar, oilani o‘qitish hamda ijtimoiy moslashuvni qo‘llab-quvvatlash yetakchi o‘ringa qo‘yilgan. Psixofarmakoterapiya intellektual buzilishning o‘zini bartaraf etishga qaratilmaydi; u faqat yaqqol hamroh xulqiy, hissiy yoki ruhiy buzilishlarda, samaradorlik va xavfsizlik nazorati bilan qo‘llanadi. Reabilitatsiya kundalik-maishiy, kommunikativ va harakat ko‘nikmalari, adaptiv jismoniy tarbiya, kasbiy tayyorgarlik, mos mehnat va ota-onalar psixota’limini qamrab oladi. Profilaktika jismoniy va ruhiy salomatlikni muntazam kompleks baholash hamda ikkilamchi asoratlarning oldini olishga qaratilgan.