QISQA JAVOB
Yo‘q. Qaramlik xavfi dori sinfiga bog‘liq. Ko‘p antidepressántlar va antipsixotiklar psixoaktiv moddalar kabi qaramlik keltirmaydi; ayrim guruhlarsa (masalan, benzodiazepinlar) haqiqatan ehtiyotkorlik va qisqa kurslarni talab qiladi — shifokor belgilashda buni hisobga oladi.
Nima uchun shunday?
Afsona uchta turli narsani aralashtiradi: psixologik qaramlik (“yana xohlayman”), jismoniy o‘rginish (organizm dozaga moslashadi) va bekor qilish sindromi (dorini keskin to‘xtatganda noqulay his-tuyg‘ular). Ba’zi dorilarda o‘rginish yoki bekor qilish sindromi bo‘lishi mumkin — bu kundalik ma’noda “qaramlik” emas, balki organizmning bashorat qilinadigan reaksiyasi; shifokor dozani tanlashda va asta-sekin bekor qilish rejasini tuzishda buni hisobga oladi.
Antidepressántlar va aksariyat antipsixotiklarda psixoaktiv moddalarni suiistemollik asosidagi “hayajon” effekti yo‘q: ular “kayf” bermaydi va tortishuv paydo qilmaydi. Shu sababli to‘g‘ri belgilanganda ularni shifokor nazoratida oylab ichish mumkin.
Boshqa gap — benzodiazepinlar (shu guruhdagi tinchlantiruvchi va uyqulovchilar) va ba’zi boshqa vositalar: ularda qaramlikning haqiqiy xavfi bor, shuning uchun ularni ehtiyotkorlik bilan va qisqa kurslarda belgilaydi. Buni barcha “psixiatrik dori”lardan qo‘rqish sababi deb olmaslik kerak — bu aniq dorilar haqida savol berish sababi.
NIMA QILISH KERAK
- Shifokordan so‘rang: aynan shu dori nima uchun, odatda qancha davom ichiladi va qanday reja bo‘yicha bekor qilinadi.
- Maslahatsiz keskin to‘xtatmang — bir qator dorilarda keskin bekor qilish noqulay alomatlar keltirib chiqaradi.
- Boshqalarning dorisini ichmang va dozani “internet maslahati” bilan o‘zgartirmang.